Şarjda yeni kurallar ekranda: AFIR ve EPDK uygulamada ve kioskta neyi değiştiriyor

Sürücülerin şarj için ödeme yapma biçimini iki düzenleme değiştiriyor: AB'de AFIR ve Türkiye'de EPDK Şarj Hizmeti Yönetmeliği'nin 2026 değişikliği. Yorumların çoğu donanıma ve sözleşmelere odaklanıyor. Bu not, sürücünün kuralla karşılaştığı yere bakıyor: uygulamaya ve kiosk ekranına.

Kurallar ne diyor

AFIR (AB Tüzüğü 2023/1804), AB'de:

• 13 Nisan 2024'ten beri yürürlükte. Halka açık şarj cihazları anlık (ad-hoc) şarja izin vermeli: sürücü, işletmeciyle sözleşme yapmadan ya da hesap açmadan şarj edebilmeli.
• 50 kW ve üzeri cihazlar kart okuyucu ya da temassız bir cihazla banka kartı kabul etmeli. 50 kW altında QR kod gibi güvenli bir çevrimiçi ödeme yöntemi yeterli.
• Uyarlama tarihi, 1 Ocak 2027: TEN-T yol ağındaki ve güvenli park alanlarındaki mevcut 50 kW ve üzeri cihazlar da kartla ödemeye uyarlanmalı.
• Fiyat: Anlık şarj fiyatı, şarj başlamadan önce net ve karşılaştırılabilir biçimde gösterilmeli. 50 kW ve üzeri cihazlarda fiyat kWh üzerinden belirleniyor.

EPDK Şarj Hizmeti Yönetmeliği, Türkiye'de (değişiklikler 12 Şubat 2026'da kabul edildi):

• Tek fiyat: Güç seviyesine göre değişen fiyatlar yerine AC için tek, DC için tek fiyat.
• Hesapsız ödeme: Sürücü uygulama indirmeden ya da üyelik açmadan ödeme yapabiliyor.
• Kartla ödeme: 1 Temmuz 2026'dan itibaren otoyol ve devlet yollarındaki DC şarj cihazlarında zorunlu.
• Roaming: İşletmeciler arası ortak dolaşım (roaming) sözleşmeleri hukuki zemine oturdu ve EPDK denetimine alındı. Tek üyelikle farklı ağlarda şarj mümkün hale geliyor.

İki düzenleme de aynı yöne bakıyor: İstasyona ilk kez gelen biri, hiçbir yere kaydolmadan fiyatı anlayabilmeli ve şarj edebilmeli.

Kioskta neler değişiyor

1. İlk ekranın görevi değişiyor. Eskiden "uygulamayı açın" diyordu. Artık gelen herkese kartla başlama seçeneği sunmalı, üyelerin uygulama ve RFID yolunu da aynı kısalıkta tutmalı.
2. Fiyat, fişten önce gelir. Sürücü onay vermeden önce kWh başına anlık fiyatı ve varsa süreye bağlı ya da bekleme ücretini görmeli. Fiyat yerel para biriminde, rakam olarak ve gün ışığında okunabilecek büyüklükte yazılmalı. Bir bilgi ikonunun arkasına saklanmış fiyat, gösterilmiş sayılmaz.
3. Karttaki provizyonu açıklayın. Kartlı ödemelerin çoğu şarjdan önce bir tutarı bloke eder, sonra farkı iade eder. Ekran bunu söylemezse sürücü bloke edilen tutarı ödeme sanar ve çağrı merkezini arar. Tek bir sade cümle yeterli: "Kartınızda X TL provizyon alıyoruz; yalnızca kullandığınız kadar ödersiniz."
4. Hesapsız fiş. Seansın sonunda bir QR kod ya da e-posta alanı sunun. Hiç üye olmamış bir sürücü de kayıtları için fiş ya da faturasını alabilmeli.
5. Yol gösteren hata ekranları. Reddedilen kart, iletişim kurmayan araç, erken biten seans: her birinin kendi mesajı olmalı. Mesaj, ne olduğunu ve sırada ne yapılacağını söylemeli, provizyonun iade edileceğini de teyit etmeli.
6. Baştan erişilebilir tasarım. AB'de kiosklar, Avrupa Erişilebilirlik Yasası'na göre de self-servis terminal sayılır. Erişim yüksekliğini, kontrastı ve kioskun görmeden kullanılabilmesini düşünün. Ayrıntılar EAA çalışma listemizde.

Uygulamada neler değişiyor

1. Daha sade fiyat tabloları. Türkiye'de AC ve DC için tek fiyat, güce göre kademeleri kaldırıyor. Fiyat ekranı sadeleşiyor. Ama eski kademelere alışmış kullanıcılara neyin değiştiğini ve her zamanki istasyonlarının neden artık bu fiyatta olduğunu anlatmak gerekiyor.
2. Üyelik yerini hak etmeli. Herkes hesapsız şarj edebiliyorsa uygulama, kartın sunmadığı bir şey sunmalı: kayıtlı araçlar, geçmiş, üyelere özel fiyatlar, rezervasyon, sadakat. Bu bir uyum sorusu değil, ürün sorusu. Kullanıcıyı elde tutma yarışı artık burada kazanılıyor ya da kaybediliyor.
3. Roaming fiyatı seanstan önce. Bir üye, iş ortağı bir ağda şarj ettiğinde o ağın fiyatını bir sonraki faturada değil, şarj başlamadan önce görmeli.
4. Harita doğru olmalı. AFIR, işletmecilerin konum, müsaitlik ve fiyat gibi statik ve dinamik verileri ulusal erişim noktaları üzerinden yayımlamasını istiyor. Uygulamalar ve rota planlayıcılar bu veriyi okuyor. Uygulamanız veride dolu görünen bir istasyonu boş gösteriyorsa sürücü farkı hemen görür.

Bu işin sahibi kim

Bu değişiklikler birçok ekibi ilgilendiriyor: donanım tedarikçisi, ödeme sağlayıcı, backend, uygulama, kiosk arayüzü ve hukuk. Deneyimimize göre eksikler en çok ekranlarda görünür, çünkü her ekip sürücünün göreceği mesajı bir başka ekibin hallettiğini varsayar. Önerimiz, sürücünün istasyona yaklaştığı andan fişi aldığı ana kadarki yolculuğun tek bir sahibi olması ve kuralların her adıma tek tek işlenmesi.

Biz nerede devreye giriyoruz

Ulusal ağlar ve sınır ötesi işletmeciler için şarj deneyimleri tasarladık. Bunlar arasında kiosk arayüzü 81 ilde çalışan Zes ve 7'den fazla pazarda kullanılan Electrip yüksek güçlü şarj kioskları var. Bu kurallarla karşılaşan bir şarj ürünü için:

• Compliance Check (€1.900'den başlayan fiyatlarla, bir hafta): Otomatik kontrolü Corexi yapar. Ardından tasarımcılarımızdan biri ödeme, fiyat gösterimi ve fiş akışlarını AFIR ve EPDK'ya göre inceler. Sonunda riske göre sıralanmış bir düzeltme planı alırsınız.
• Kiosk & Embedded: Kiosk arayüzünün tasarımı ve geliştirilmesi: anlık ödeme, fiyat gösterimi ve bağlantı koptuğunda da güvenli akışlar.
• Product Partnership: Uygulama, web ve kioskun her kural değişikliğinde birlikte ilerlemesini isteyen ağlar için.

Bu kurallara uyan ürünler yapıyoruz. Hukuki değerlendirme için hukuk danışmanınızla birlikte çalışıyoruz.