EAA'nın ilk yılı: ürün ekipleri için çalışma listesi

Avrupa Erişilebilirlik Yasası (EAA) 28 Haziran 2025'ten beri uygulanıyor. Bir yıl sonra ürün ekiplerinin bize sorduğu soru artık "bizi kapsıyor mu?" değil, "tam olarak neyi, hangi sırayla değiştireceğiz?" Aşağıdaki liste, bu işte kendi kullandığımız çalışma sırası.

Önce yasanın kısa özeti

• Neyi kapsıyor: AB'de tüketiciye sunulan dijital ürün ve hizmetleri. Bunlar arasında e-ticaret, bankacılık, yolcu taşımacılığı, e-kitaplar, elektronik iletişim ile ATM, bilet makinesi ve check-in kioskları gibi self-servis terminaller var.
• Kimi kapsıyor: AB dışındaki şirketler de, Türkiye'dekiler dahil, AB'deki tüketicilere hizmet veriyorsa kapsamda. Mikro işletmeler (10 kişiden az çalışanı ve en fazla €2M cirosu ya da bilanço büyüklüğü olanlar) hizmet yükümlülüklerinden muaf.
• Dayandığı standart: EN 301 549. Yasanın şu an referans aldığı sürüm (V3.2.1), web ve uygulama içeriği için WCAG 2.1 AA seviyesi demek. ETSI, 2 Eylül 2026'da WCAG 2.2 AA'ya geçen V4.1.1 sürümünü yayımladı. Bu sürüm, Komisyon onu AB Resmî Gazetesi'nde yayımladığında referans olacak; bunun 2026 sonu civarında olması bekleniyor. Biz mevcut işleri 2.1 AA'ya göre kontrol ediyor, yeni işleri 2.2 AA'ya göre tasarlıyoruz; böylece gelecek yıl yeniden yapmak gerekmiyor.
• Geçiş süreleri: 28 Haziran 2025'ten önce kullanımda olan ürünlerle çalışan hizmetler 28 Haziran 2030'a kadar devam edebilir. Halihazırda kullanılan self-servis terminaller ise ekonomik ömürlerinin sonuna kadar, en fazla 20 yıl kullanılabilir.
• Denetim: Yasayı ulusal piyasa gözetim otoriteleri uyguluyor. Fransa, Hollanda ve Almanya dahil birçok ülke harekete geçti.

Yasanın sade anlatımı EAA sayfamızda. Bu yazı işin kendisini anlatıyor.

1. Ekranlardan değil, tasarım sisteminden başlayın

Erişilebilirlik hatalarının çoğu tekrar eder: aynı gri metin, adı olmayan aynı ikon butonu, kaybolan aynı odak çerçevesi. Bunları ekran ekran düzeltmek yavaştır ve hatalar geri gelir. Tasarım sisteminde düzeltildiğinde ise o sistemi kullanan her ekran birlikte düzelir.

• Renk token'ları.
  • Gövde metni ile arka planı arasında en az 4.5:1 kontrast oranı olmalı. Büyük metin, ikonlar ve form alanlarının kenarları için bu oran 3:1.
  • Yalnızca marka renklerini değil, sistemin izin verdiği her metin ve arka plan eşleşmesini kontrol edin.
• Odak. Her etkileşimli bileşenin, kontrastı yeterli ve görünür bir odak durumu olmalı. Tarayıcının odak çerçevesini kaldırıp yerine bir şey koymamak en sık görülen hatalardan biri.
• Adı olan bileşenler. Yalnızca ikondan oluşan butonların, anahtarların ve sekmelerin kodda erişilebilir bir adı olmalı: "X" değil "Kapat", büyüteç değil "Ara".
• Büyüyebilen metin.
  • Metin %200 yakınlaştırmada da işlevini korumalı.
  • Web içeriği 320 CSS piksel genişlikte yana kaydırma gerektirmeden yeniden akmalı.
  • Mobilde sistemin yazı boyutu ayarına uyulmalı.
• Dokunma alanları. WCAG 2.2 AA en az 24×24 CSS piksel istiyor; biz 44×44 nokta ile tasarlıyoruz. Fazla küçük bir hedef, el becerisi sınırlı kullanıcıları bir denetimden çok önce zorlar.
• Görünür kalan odak. WCAG 2.2'ye göre odaktaki bir öğe sabit başlıkların, çerez bildirimlerinin ya da sohbet butonlarının arkasında kalmamalı. Bu katmanlar tasarım sisteminde tanımlandığı için kontrolü de orada yapın.

2. Sonra içerik

• Görseller: Anlam taşıyan her görselin alternatif metni olmalı. Süs amaçlı görseller ekran okuyuculardan gizlenmeli.
• Başlıklar: Başlıklar sayfanın yapısını anlatmalı ve yalnızca başlık gibi görünecek şekilde biçimlendirilmemeli, kodda da başlık olarak işaretlenmeli.
• Formlar:
  • Her alanın görünür bir etiketi olmalı. Yazmaya başlayınca kaybolan yer tutucu metin etiket değildir.
  • Hata mesajları hangi alanın hatalı olduğunu ve nasıl düzeltileceğini söylemeli. Hata hiçbir zaman yalnızca renkle gösterilmemeli.
• Dil: Sayfanın dili tanımlanmalı ki ekran okuyucu doğru telaffuz etsin.
• Video: Videoların altyazısı, yalnızca sesten oluşan içeriklerin metin dökümü olmalı.

3. Sonra yolculuklar

Kullanıcı ürünü bileşen bileşen deneyimlemez; kayıt olur, arar, öder, yardım ister. En önemli üç ya da dört yolculuğu baştan sona test edin:

• yalnızca klavyeyle: odak sırası sayfayı takip ediyor mu, hiçbir yerde sıkışmıyor mu;
• iOS'ta VoiceOver, Android'de TalkBack, webde bir masaüstü ekran okuyucuyla;
• yüksek yakınlaştırmada ve yatay ekranda;
• süre sınırlarının ayarlanabildiğini ve kaydırma, sürükleme gibi hareketlerin basit bir alternatifi olduğunu kontrol ederek.

WCAG 2.2 yolculuklarda en çok önem taşıyan üç kontrol ekliyor: giriş, yardım olmadan bir kodu hatırlamaya ya da yeniden yazmaya dayanmamalı (yapıştırma ve şifre yöneticileri çalışmalı); aynı süreçte daha önce verilen bilgi yeniden istenmemeli; yardım her ekranda aynı yerde olmalı.

Yolculuklar genellikle ödeme, kimlik doğrulama ve üçüncü taraf bileşenlerde kırılır. Ekiplerin "başkasının sorumluluğu" diye düşündüğü yerler de tam olarak bunlardır.

4. Kiosklar ayrı bir konu

Kiosk kapalı bir sistemdir: kullanıcı kendi ekran okuyucusunu kuramaz, ayarlarını değiştiremez. Erişilebilirliğin baştan cihaza yerleşik olması gerekir:

• sesli çıktı;
• görmeden kullanılabilen bir yöntem;
• tekerlekli sandalyeden erişilebilen kontroller;
• gün ışığında da yeterli kalan kontrast.

Self-servis terminal işletiyorsanız bunları donanım tedarikçisiyle erken planlayın. Sonradan eklemek çok daha zordur.

5. Yazıya dökün

Yasa, hizmet sağlayıcılardan hizmetin erişilebilirlik gerekliliklerini nasıl karşıladığını açıklamalarını istiyor. Pratikte bunun anlamı, bir erişilebilirlik beyanında şunları yazmak:

• dayanılan standart;
• henüz çalışmayan bilinen noktalar ve ne zaman düzeleceği;
• kullanıcıların bir sorunu nasıl bildirebileceği.

Beyan dürüst ve tarihli olsun. Bilinen eksikleri açıkça yazan bir beyan, her şeyin yolunda olduğunu iddia edenden daha olumlu karşılanır.

6. Hataların geri gelmesini önleyin

• Kontrolleri "bitti" tanımınıza ekleyin; bir bileşen bu kontrollerden geçmeden bitmiş sayılmasın.
• Her sürümde otomatik kontrol çalıştırın. Hızlıdırlar ve sorunların yaklaşık üçte birini yakalarlar.
• Kritik yolculukların elle incelemesini her çeyrek tekrarlayın.
• Mümkünse yardımcı teknolojileri her gün kullanan kişilerle test edin. Kontrol listelerinin kaçırdığını onlar bulur.

Uyum sayılmayanlar

• Erişilebilirlik widget'ları. Bir widget sayfanın üstüne tercih ayarları ekler, ama üründeki yapıyı, etiketleri, odak sırasını ya da kontrastı düzeltmez. Kendi ücretsiz widget'ımız blurple access'i de bunu açıkça söyleyerek sunuyoruz.
• Tek seferlik denetim. Düzeltme planı ve gerileme kontrolü olmayan bir denetim size uyum değil, tarihli bir fotoğraf verir.

Biz nerede devreye giriyoruz

• Compliance Check (€1.900'den başlayan fiyatlarla, bir hafta): Otomatik kontrolü ürün deneyimi platformumuz Corexi yapar. Ardından tasarımcılarımızdan biri en fazla üç ana yolculuğu ekran okuyucu, klavye ve yakınlaştırmayla elle inceler. Sonunda yasal riske ve kullanıcıya etkisine göre sıralanmış bir düzeltme planı alırsınız.
• Erişilebilir tasarım sistemleri: Düzeltmelerin kalıcı olmasını isteyen ekipler için.
• A11Y-RAY lite: Ücretsiz ilk kontrolümüz. Nerede durduğunuzu görmek için iyi bir başlangıç.

Bu gereklilikleri karşılayan ürünler yapıyor ve nasıl karşıladıklarını belgeliyoruz. Hukuki değerlendirme için hukuk danışmanınızla birlikte çalışıyoruz.